Брусель, 15 красавіка 2026 г.
Еўрапейская рада пісьменнікаў (European Writers’ Council) выказвае салідарнасць з пісьменнікамі Беларусі і з нашай сяброўскай арганізацыяй. Мы таксама выказваем падтрымку заявам PEN International і Міжнароднай асацыяцыі выдаўцоў, якія звяртаюць увагу на ўзмацненне рэпрэсій супраць незалежнага культурнага і інтэлектуальнага жыцця ў Беларусі.
Узмацненне ціску на пісьменнікаў, пісьменніцкія арганізацыі і свабоду выказвання
Мы глыбока занепакоеныя ростам ціску на незалежныя галасы ў Беларусі.
Шэсць гадоў пасля сфальсіфікаваных выбараў
З часу сфальсіфікаваных выбараў 2020 года і на працягу наступных шасці гадоў пісьменнікі, журналісты, выдаўцы і дзеячы культуры падвяргаюцца ўсё большым рэпрэсіям, у тым ліку праз злоўжыванне крымінальным заканадаўствам з мэтай прымусіць маўчаць нязгодных.
Культурныя і адукацыйныя ініцыятывы, арганізацыі грамадзянскай супольнасці і медыяпраекты, якія працуюць з беларускай мовай і беларускай ідэнтычнасцю, абвяшчаюцца «экстрэмісцкімі фармаваннямі». Людзі, звязаныя з такімі ініцыятывамі, сутыкаюцца з сур’ёзнымі прававымі рызыкамі, у тым ліку з пагрозай доўгатэрміновага пазбаўлення волі.
Кнігі забараняюцца
Акрамя таго, дзясяткі кніг — у тым ліку гістарычныя манаграфіі, творы класічнай літаратуры, сучасныя беларускія раманы і творы аўтабіяграфічнай мастацкай прозы — былі ўключаныя ў афіцыйныя спісы “экстрэмісцкіх матэрыялаў”. Гэтыя выданні фактычна забароненыя ў Беларусі, уключаючы абмежаванні на распаўсюд, паштовую дастаўку і нават прыватнае карыстанне.
Сістэмная пагроза супраць PEN Belarus, свабоды выказвання і грамадства
Нядаўнія дзеянні супраць PEN Belarus і шэрагу выдавецкіх ініцыятыў з’яўляюцца часткай гэтай шырэйшай тэндэнцыі. Паводле заяў PEN International і IPA, такія прызнанні пагражаюць меркаваным удзельнікам пазбаўленнем волі да сямі гадоў, а любая форма фінансавай падтрымкі можа карацца пазбаўленнем волі да пяці гадоў.
Мы падкрэсліваем, што пераслед пісьменнікаў і дзеячаў культуры не з’яўляецца выпадковым, а адлюстроўвае сістэмную палітыку, у якой свабода выказвання, крытычнае мысленне і культурная разнастайнасць разглядаюцца як пагроза. Падаўленне літаратуры, медыя, адукацыі і культурнага абмену падрывае не толькі фундаментальныя правы, але і доўгатэрміновую ўстойлівасць грамадства.
EWC падтрымлівае беларускіх пісьменнікаў і дзеячаў культуры і асуджае сістэмны пераслед
Еўрапейская рада пісьменнікаў самым рашучым чынам асуджае гэтыя дзеянні. Мы падтрымліваем беларускіх пісьменнікаў, выдаўцоў і дзеячаў культуры як унутры краіны, так і ў выгнанні, якія працягваюць сваю працу ў надзвычай складаных і часта небяспечных умовах.
Мы заклікаем еўрапейскія і міжнародныя інстытуцыі:
- уважліва сачыць за становішчам пісьменнікаў, выдаўцоў і культурных арганізацый у Беларусі;
- падтрымліваць беларускіх дзеячаў культуры і незалежныя ініцыятывы, у тым ліку тыя, што дзейнічаюць у выгнанні;
- абараняць і прасоўваць свабоду выказвання, культурную разнастайнасць і моўныя правы як фундаментальныя еўрапейскія каштоўнасці.
Разбурэнне культурнай свабоды і свабоды выказвання ў Беларусі не з’яўляецца ізаляванай праблемай. Гэта выклікае сур’ёзную занепакоенасць для ўсёй еўрапейскай культурнай прасторы і патрабуе пастаяннай увагі і салідарнасці.
